ตลาดน้ำ คลองแดน

คมชัดลึก : “คลองแดน” เป็นคลองเล็กๆ ในพื้นที่ ต.คลองแดน อ.ระโนด จ.สงขลา ซึ่งเป็นเขตแดนธรรมชาติที่กั้นระหว่าง 2 จังหวัด คือ สงขลา และนครศรีธรรมราช ที่ดูแล้วไม่ค่อยสลักสำคัญอะไรมากนัก

แต่ในอดีต คลองสายนี้เป็นเส้นทางสัญจรทางน้ำที่ได้รับความนิยมสูงสุดในลุ่มทะเสาบสงขลา เพราะคนในแถบนี้ทั้งสงขลา นครศรีธรรมราช และพัทลุง ล้วนใช้คลองสายนี้เพื่อการเดินทาง และติดต่อค้าขายระหว่างกันทั้งสิ้น !!

อย่างไรก็ตาม หลังจากพัฒนาถนนหนทางจนมีความสะดวกสบายมากขึ้นตามลำดับ คลองแดนจึงถูกลดความสำคัญลงเรื่อยๆ กลายเป็นชุมชนริมคลองเล็กๆ ที่ไร้ชีวิตชีวาเท่านั้น

แต่ ทวีป จันทบุรี นายกองค์การบริหารส่วนตำบลคลองแดน กลับมิได้ย่อท้อ เพราะเขาตั้งใจที่จะพลิกฟื้นคลองแดนให้กลับมามีชีวิตชีวาอีกครั้ง โดยร่วมกับคณะนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย จ.สงขลา จัดตั้งโครงการพัฒนาชุมชนวิถีพุทธคลองแดน ขึ้นมา

ทวีป ย้อนอดีตอันรุ่งเรืองของคลองแดนว่า เปรียบเสมือนศูนย์กลางท่าน้ำ หรือคลอง 3 แพ่ง ที่เชื่อมการจราจรทางน้ำถึง 3 จังหวัด คือ สงขลา นครศรีธรรมราช และพัทลุง ทำให้ชุมชนแห่งนี้เปรียบเสมือนทำเลทอง หรือชุมทางการค้าขนาดใหญ่ในลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา

หลักฐานจากภาพถ่ายเก่าๆ เมื่อปี 2517 ประกอบกับคำบอกเล่าของชาวบ้านทำให้ทราบว่า ชุมชนคลองแดนเคยมีร้านทองถึง 4-5 ร้าน โรงสีข้าวอีก 6-7 โรง รวมทั้งท่าเรือ ร้านตัดผม โรงโนห์รา และร้านน้ำชา ที่มีความคึกคักทั้งวันทั้งคืน

ทว่า หลังจากถนนสาย 408 สายนครศรีธรรมราช-สงขลา เกิดขึ้นในปี 2516 ทำให้คนส่วนใหญ่หันไปสัญจรทางบกมากขึ้น

ปัจจุบันชุมชนตลาดคลองแดนได้เปลี่ยนสถานะจาก "ทำเลทอง" กลายเป็น "ชุมชนชายขอบ" ที่ระบบสาธารณูปโภคพื้นฐานล้าหลัง เพราะไร้ทั้งระบบประปา รถประจำทาง โทรศัพท์ ฯลฯ

แต่จุดด้อยเหล่านี้กลับส่งผลทางบวกด้านการท่องเที่ยวที่สามารถพัฒนาให้ เป็นจุดแข็งได้อย่างดีเยี่ยม เพราะความขาดไร้ดังกล่าวนำมาสู่วิถีชีวิตแบบ "พอเพียง" ที่ยังอนุรักษ์วิถีชีวิตแบบโบราณไว้ได้อย่างดีเยี่ยม

ตลาดคลองแดนยังเต็มไปด้วยเรือนไม้อายุตั้งแต่ 50-100 ปี มุงด้วยกระเบื้องดินเผาแผ่นบางเฉียบจากเกาะยอ หรือศาลาคร่อมสะพานไม้ข้ามคลอง เส้นทางหลักเข้าสู่วัดคลองแดนที่แสนสมถะ โดยทางวัดจงใจเก็บสะพานเก่าไว้แทนการสร้างสะพานใหม่ให้รถยนต์วิ่งข้ามได้ หรือแม้กระทั่งเรือนไม้พื้นถิ่นตามแบบฉบับของเรือนปักษ์ใต้ยังยืนท้าแดดลมฝน อยู่อย่างน่าตื่นตาตื่นใจ

นายก อบต.คลองแดน กล่าวถึงการส่งเสริมการท่องเที่ยววิถีพุทธว่า เป็นการสร้างหมู่บ้านแห่งการปฏิบัติธรรมเพื่อรองรับการท่องเที่ยวขนาดเล็ก ที่จะเกิดขึ้น โดยจะเริ่มจากการนำกิจกรรมความบันเทิงที่แสดงออกถึงวัฒนธรรมท้องถิ่นเข้ามา เสริมเพื่อสร้างแรงจูงใจด้านการท่องเที่ยวมาผนวกกับวิถีของชาวบ้านที่หันมา เปิดร้านค้าขายริมฝั่งคลอง รวมถึงการพายเรือขายสินค้าคล้ายกับตลาดน้ำโบราณทั่วไป

ตลาดน้ำคลองแดนเปิดให้บริการทุก "วันเสาร์" โดยเพิ่งเปิดดำเนินมาได้ประมาณ 1 เดือนเศษ แต่ก็เริ่มได้รับความสนใจจากนักท่องเที่ยวพอสมควร และ อบต.คลองแดน ก็พร้อมที่จะเดินหน้าโครงการพัฒนาคลองแดนให้กลับมาเป็นเส้นทางสัญจรทางน้ำ ข้ามจังหวัดต่อไป

ด้าน จเร สุวรรณชาต หัวหน้าคณะวิจัย มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย จ.สงขลา กล่าวถึงวัตถุประสงค์ของโครงการนี้ว่า เพื่อปรับปรุงสภาพชุมชนคลองแดนให้มีสภาพที่เหมาะสมต่อการพักอาศัยอย่าง ยั่งยืน

ตามแนวทาง "การพัฒนา" กับ "ความพอเพียง" ตามแนวพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
จาก การดำเนินการเบื้องต้น พบว่า เกิดความร่วมมือของคนในชุมชน ทั้งเจ้าอาวาสวัดคลองแดน นักวิชาการ และผู้บริหารท้องถิ่น ทำให้ตลาดชุมชนคลองแดนสามารถกลับมามีชีวิตชีวา และสามารถพัฒนาตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงได้อย่างยั่งยืน

"สุพิชฌาย์ จันต๊ะปา"